Controleer op teken na buitenactiviteit

lyme_kleurplaat
Wil je de natuur echt tot leven brengen, ga dan met je klas naar buiten en laat je leerlingen zelf onderzoek doen in het weiland, de sloot of het bos. Daar kan geen enkele biologieles in de klas tegen op. Je leerlingen blijven bij zo’n buitenactiviteit niet altijd op de paden, maar struinen graag door hoog gras en wurmen zich tussen struikgewas door. Daardoor ontdekken ze vaak meer en het maakt alles veel avontuurlijker, maar het geeft ook een grotere kans op teken.
Laat je leerlingen kleding dragen die armen en benen bedekt, ook bij warm weer en leg uit waarom dat van belang is. Controleer na afloop kleding en huid op teken of geef een briefje mee waarin je de ouders vraagt om dat diezelfde dag nog te doen. Het is van belang om teken zo snel mogelijk te verwijderen.

Teken en tekenbeten

Teken zijn hele kleine beestjes, 1 – 3 millimeter groot, die in Nederland voorkomen in bos, park, hei, duinen en ook steeds meer in de (moes)tuinen. Ze lijken op hele kleine spinnetjes en zitten in hoog gras of tussen dode bladeren. Ze worden actief in het voorjaar, zodra de temperatuur boven de 5 °C komt. Ze hechten zich vast op de huid, ‘bijten’ daar doorheen en zuigen wat bloed op. Tekenbeten nemen de laatste jaren sterk toe. In 2013 is er zelfs een kwart meer gemeld dan de jaren ervoor. De beten zijn niet altijd onschuldig: teken kunnen met hun beet de ziekte van Lyme overbrengen. Hoe sneller een teek verwijderd wordt, des te minder kans is er dat er ziektekiemen worden overgebracht. In een kort instructiefilmpje kun je zien hoe je teken verwijderd met een tekentang of puntig pincet. Als de teek verwijderd is, ontsmet je de plek met alcohol of Tea tree olie.

Ziekte van Lyme

Een steeds groter deel van de teken draagt de Lyme-bacterie bij zich en daarmee besmet hij degene waarvan hij bloed opzuigt. Dat geeft in eerste instantie een rode plek of kring die weer verdwijnt, maar het kan ernstige gevolgen hebben. Er kunnen gewrichtsklachten ontstaan, klachten van het zenuwstelsel, hartritmestoornissen en huidaandoeningen. Daarom is het van belang om een tekenbeet altijd te melden bij de huisarts. Als je er op tijd bij bent, is de ziekte met antibiotica meestal goed te behandelen. Meld je de tekenbeet bij de Tekenradar, dan draag je bij aan het onderzoek naar tekenbeten en de ziekte van Lyme.

RIVM

Het RIVM geeft aan dat de kennis over teken en Lyme in het basisonderwijs wel toegenomen is, maar dat de screening beter kan.
Teken en tekenbeten worden door het RIVM al jaren goed gemonitord en er wordt veel werk gemaakt van voorlichting over tekenbeten en de mogelijke gevolgen daarvan. Op de website van het RIVM vind je dan ook heel veel informatie. Er is ook een teken-app ontwikkeld.
Verder zijn er folders, affiches, een powerpoint-presentatie en kleurplaten te downloaden waarmee je ouders en leerlingen kunt informeren.

Vormen teken een reden om binnen te blijven? Nee, absoluut niet! Daarmee zou je je leerlingen een grandioos leuke praktijkles ontnemen. Teken kun je overal tegenkomen. Als je goed controleert, is er niets aan de hand. Door teken snel en goed te verwijderen, voorkom je problemen. Controleer ook op teken in een kampweek, na een schoolreisje in een natuurgebied of een spelletjes- of sportdag.

Lesmateriaal bij NIBI

Heb je behoefte aan ideeën voor praktijklessen biologie? Kijk eens op de website van Het Nederlands Instituut voor Biologie. Daar vind je lesmateriaal binnen een doorlopende leerlijn biologie, afgestemd op de kerndoelen. Je kunt je aanmelden voor de nieuwsbrief en je vind er informatie over Biologie Plus scholen. Dat zijn scholen die biologie als basis nemen en hun leerlingen kennis, attitude en vaardigheden bijbrengen over voeding, gezondheid en duurzaamheid.

Foto: “Lyme-kleurplaat” van het RIVM